Lá dong vừa là tên bộ phận, vừa là tên cây quen thuộc mỗi dịp tết đến xuân về. Tưởng chừng như chỉ là một loại lá gói bánh nhưng dong còn là một vị thuốc bất ngờ. Lá tươi hoặc qua chế biến chữa được say rượu, giải độc và trị rắn cắn. Cây dong tưởng chừng như cây lấy lá bình thường, tuy nhiên, lá non và lá già còn có những tác dụng bất ngờ.
Cỏ cao khoảng 1m. Lá to hình trứng thuôn dài đầu nhọn, nhẵn, dài 35cm, rộng 12cm, cuống dài 22cm, trong đó 2-3cm phía trên nhẵn. Cụm hoa hình đầu, không cuống, nằm trong bệ của lá, đường kính 4-5cm gồm 4-5 hoa. Cánh hoa màu trắng hay đỏ. Quả hình trứng dài 11mm, một phía khum nhiều hơn phía kia. Hạt thuôn dài với áo hạt gồm 2 phiến.
Cây mọc hoang ở khắp núi rừng những nơi ẩm ướt. Còn thấy mọc ở Ấn Độ, Inđônêxya, nam Trung Quốc. Được trồng để lấy lá gói bánh.
Lá còn dùng làm thuốc, có thể thu hái quanh năm. Dùng tươi.
Lá dong được dùng chủ yếu để gói bánh chưng, bánh chưng gói lá dong sau khi luộc lên có một mùi thơm đặc biệt và dễ chịu. Lá dong non được dùng chế dấm: Lá dong non nhúng vào rượu, hoặc lá dong ngâm trong nước đường (một phần đường, ba phần nước).
Lá dong được nhân dân dùng làm thuốc dã rượu chữa say rượu, còn dùng làm thuốc giải độc: Ngày uống 100-200g giã nát, vắt lấy nước cho uống.
Chữa rắn cắn: Lá dong nhai nát nuốt nước lấy bã đắp lên nơi rắn cắn.
Tính vị: Lá dong vị ngọt, nhạt, tính hơi hàn.
Công năng: Vì vậy có tác dụng thanh nhiệt, giải độc, lương huyết, lợi niệu.
Chủ trị: Lá dong được dùng làm thuốc chữa say rượu, thuốc giải độc, chữa rắn cắn. Ngoài ra, do bột củ dong rất mịn, dễ tiêu hoá nên được dùng làm thức ăn cho trẻ em và người yêu mệt, tiêu hóa kém. Khi có bệnh đường tiết niệu (như đái rắt, khó đái, nước đái đỏ hoặc bất thường).
Dưới góc nhìn khoa học hiện đại, cây dong là nguồn dược liệu hỗ trợ bảo vệ cơ thể một cách tự nhiên:
Chữa rắn cắn
Lá dong dùng khoảng 100 đến 200 gram nhai nát, nuốt nước, lấy bã đắp lên vết thương nơi rắn cắn.
Giải rượu, giải độc
Dùng 100 đến 200 gram lá dong giã nát, vắt lấy nước cho uống.
Bệnh đường tiết niệu (tiểu rát, tiểu khó, tiểu buốt)
Bột củ dong lấy khoảng 7-10g đem đun sôi với nửa lít nước hoặc sữa đến khi bột chín, rồi uống giúp thông đường tiểu.
Kiết lỵ
Lấy 15g bột củ dong hòa tan trong 250ml nước lọc rồi uống.
Share: