Lợi ích của dược liệu Phục Linh đối với sức khoẻ

Giới thiệu về dược liệu Phục Linh 

Phục linh là một loại nấm quý được sử dụng rộng rãi trong y học cổ truyền. Được mệnh danh là linh khí của cây thông dưới đất, Phục linh không chỉ có tác dụng lợi tiểu, kiện tỳ, an thần mà còn được biết đến với khả năng chống ung thư, kháng viêm, điều hòa miễn dịch, bảo vệ gan và thận.

Đặc điểm sinh trưởng

Theo các tài liệu, thổ phục linh phân bố ở các khu vực địa lý có khí hậu nhiệt đới và cận nhiệt đới trên trái đất. Đặc biệt ở châu Á, loài xuất hiện ở Ấn Độ, Trung Quốc, các quốc gia Đông Nam Á… Riêng tại Việt Nam, cây được trồng rải rác ở nương rẫy, đồi cây thuộc cả 3 miền như Nghệ An, Lạng Sơn, Ninh Bình, Khánh Hòa, Lâm Đồng,…

Thu hoạch

Người ta có thể thu hoạch phần thân rễ của cây thổ phục linh quanh năm. Đặc biệt, thời điểm tốt nhất là vào mùa hè, thu. Sau đó, đem phần thân rễ tươi này rửa sạch, loại bỏ rễ con và tạp chất. Có thể dùng nguyên củ hay ngâm nước trước, sau đó thái lát mỏng và đem đi phơi khô. Ngoài ra, dân gian còn sử dụng cách đem dược liệu đi ủ cho mềm khoảng 3 ngày, rồi thái lát mỏng và phơi khô.

Hoa của loài thường nở vào giữa năm, khoảng tháng 5-6. Bên cạnh đó, mùa quả sẽ vào mùa lúc tháng 7-10, hằng năm.

Thành phần hóa học của phục linh

Các nghiên cứu khoa học hiện đại đã phân tích sâu và tìm thấy trong nấm phục linh chứa nhiều hoạt chất sinh học quý giá, lý giải cho giá trị y học cao của nó:

• Polysaccharide (Pachyman): Đây là thành phần chủ yếu, chiếm tới 93% trọng lượng khô của nấm. Pachyman (cụ thể là đường beta-pachyman) có tác dụng tăng cường hệ miễn dịch và chống ung thư mạnh mẽ.
• Triterpenes: Bao gồm acid pachymic, acid tumulosic, acid eburicoic... Các hợp chất này đóng vai trò quan trọng trong việc kháng viêm, bảo vệ gan và lợi tiểu.
• Khoáng chất và Vitamin: Phục linh chứa nhiều Kali, Magie, Canxi và các vitamin nhóm B (B1, B2), Histidine, Choline, chất béo và các enzyme (men) như lipase, protease giúp hỗ trợ tiêu hóa.
• Chất gôm và Lecithin: Có tác dụng bảo vệ niêm mạc và hỗ trợ chuyển hóa.

Công dụng của vị thuốc thổ phục linh

Công dụng y học hiện đại

Chống viêm, nâng cao hệ thống miễn dịch

Theo nghiên cứu thực nghiệm mô hình phù bàn chân chuột cống trắng, ở giai đoạn viêm mạn và cấp tính ghi nhận vị thuốc có công dụng dược lý cao. Tại các giai đoạn này, thổ phục linh vừa có tác dụng kháng viêm rõ rệt, đồng thời tăng khả năng miễn dịch, nâng cao tỷ lệ sống sót của chuột qua cơn phản vệ.

Một số tài liệu cũng cho thấy, thổ phục linh có tính chất như các hoạt chất chống viêm steroid. Nổi bật là hoạt chất astilbin đóng vai trò quan trọng ngăn chặn acid urid tích tụ và các tế bào xâm nhập màng hoạt dịch khớp, dẫn đến viêm trong bệnh gout.

Hỗ trợ triệu chứng dị ứng, kháng histamin

Bên cạnh đó, trong thí nghiệm tiêm mẫn cảm chuột lang bằng kháng nguyên cũng ghi nhận khả năng giảm nhẹ cơn dị ứng, co giật, khó thở, đặc biệt rõ rệt ở đường hô hấp của dược liệu. Ngoài ra, dân gian còn dùng thổ phục linh hỗ trợ trị vẩy nến, giun sán (Clonorchis sinensis)…

Hỗ trợ điều trị đái tháo đường

Bước đầu, các nhà khoa học đã ghi nhận tác dụng hạ đường huyết trên chuột nhắt trắng, bằng cách làm tăng độ nhạy cảm của các thụ thể đối với insulin.

Hỗ trợ giảm đau nhức cơ xương, đau mỏi cơ

Một số nghiên cứu đã ghi nhận nhiều kết quả khả quan khi dùng cao lỏng chứa thổ phục linh cùng các vị thuốc khác như ngưu tất, cà dây leo hoặc hy thiêm, trong điều trị thấp khớp. Đặc biệt hỗn hợp này còn có tác dụng tốt đối với chứng đau nhức, mỏi cơ…

Công dụng Y học cổ truyền

Tính vị: Vị ngọt nhạt, chát, tính bình, không độc.

Quy kinh: kinh Can, kinh Vị.

Công dụng: trừ phong thấp, mạnh gân cốt, thanh nhiệt, tiêu độc, lợi tiểu, chữa đau nhức gân xương, kiện tỳ vị, chữa các bệnh lý ngoài da như mẩn ngứa, mụn nhọt, vẩy nến,…

Một số bài thuốc từ dược liệu Phục linh 

Chữa bệnh thủy thũng: Phục linh 10g, Mộc thông 5g, Tang bạch bì 10g, nước 600ml. Sắc còn 200ml. Chia làm 3 lần uống trong ngày.

Đơn thuốc chữa phù thũng, sợ hãi: Phục linh 8g, Cam thảo 3g, Quế chi 4g, Sinh khương 3g, nước 400ml, sắc còn 200ml. Chia làm 3 lần uống trong ngày.

Chữa vết đen trên mặt: Tán bột phục linh mà bôi.

Chữa tim yếu hay hồi hộp, sợ hãi, ngủ không yên, hay quên, mất trí, tinh thần suy nhược, ăn uống kém, rũ mỏi: Phục linh, Đảng sâm, Liên nhục, Long nhãn, Đại táo, mỗi vị 16g; Táo nhân sao, Viễn chí, Thạch xương bồ, mỗi vị 8g. Sắc uống hay tán bột, viên với mật ong, uống mỗi ngày 10-20g.

Chữa phù thũng mắt, mặt, chân tay phù, bụng trứng: Vỏ Phục linh, Trần bì, vỏ quả Cau, vỏ rễ Dâu, vỏ Gừng sống, mỗi vị 15-20g hoặc thêm vỏ cây Dướng, Mộc thông bằng các vị trên cùng sắc uống (Nam dược thần hiệu)