Hoàng liên còn được biết đến với tên gọi là Hoàng liên chân gà (do rễ cây như liên châu, sắc vàng). Vị đắng, tính hàn vào tâm kinh, kiêm vào các kinh can, đởm, tỳ, vị, đại tràng.
Thanh hoả, trừ thấp, tiêu ứ. Dùng để giải độc, chữa sốt, tả lỵ, tâm phiền nôn ra máu, đau mắt đỏ, loét miệng, ngộ độc do ba đậu, khinh phấn.
Sách Bản thảo cương mục - Lý Thời Trân ghi: Hoàng liên trừ huyết xấu ở tâm khiếu, giã độc ba đậu và khinh phấn.
Sách của Từ Hồi Khê ghi: Hoàng liên rất đắng mà lại rất hàn, cho nên trừ được thấp nhiệt. Nhiệt khí ở trên nên mắt đau chảy nước, thấp nhiệt ở giữa cho nên đau bụng, thấp nhiệt ở dưới cho nên ngứa âm hộ. Hoàng liên có tính đắng thấm được ướt (thấp) hàn trừ được nhiệt, cho nên chữa được các chứng ấy.
Kiêng kỵ: Bệnh nhân huyết ít, khí hư, tỳ vị yếu, hồi hộp không ngủ được không nên dùng.
Liều dùng: Ngày dùng 1 - 4g.
Bài 1: "Tả kim hoàn"
Tác dụng thanh tả can hoả. Dùng chữa viêm dạ dày cấp hoặc mạn tính, miệng đắng lưỡi đỏ, nôn mửa, ợ chua: Hoàng liên 6 phần, ngô thù 1 phần. Tán nhỏ làm hoàn, một lần uống 2 - 4g.
Bài 2: Bài "Thanh vị tán"
Tác dụng thanh vị nhiệt, lương huyết. Chữa chứng vị nhiệt hay vị hỏa, chân răng có mủ, chảy máu chân răng, lở loét miệng: Hoàng liên 6g, Đương quy 6g, Sinh địa 6g, Đan bi 4g, Thăng ma 4g. Tán thành bột mỗi ngày uống 12g.
Bài 3: Chữa đau mắt đỏ dùng: Hoàng liên, Địa hoàng, Cam cúc, Kinh giới tuệ, Sài hồ, Thiền thuế, Mộc thông mỗi vị 12g sắc uống.
Bài 4: Chữa sốt cao mê sảng hoặc sốt phát ban: Hoàng liên, Đại hoàng, Chi tử mỗi vị 8g sắc uống.
Bài 5: Chữa đi lỵ: Hoàng liên tán nhỏ 12g. Uống mỗi lần 2g. Ngày uống 3 lần.
Bài 6: Chữa lở miệng: Hoàng liên, Tế tân, hai vị bằng nhau tán ra bột, lấy một cái ống nhỏ thổi thuốc bột ấy lên trên chỗ lở miệng.
Bài viết trên đã cung cấp cho bạn đọc những thông tin hữu ích về công dụng và các bài thuốc từ cây hoàng liên. Hy vọng những chia sẻ này sẽ giúp bạn hiểu rõ hơn về loài cây quý giá này và có thể ứng dụng hiệu quả vào cuộc sống để nâng cao sức khỏe.
Nguồn: Sách Thuốc Bắc thường dùng - NXB Y học
Share: