Dược liệu tỳ giải có công dụng gì?

Dược liệu tỳ giải là gì?

Bộ phận dùng của tỳ giải dược liệu là thân rễ hay còn gọi là củ. Củ tỳ giải to, vỏ trắng ngà, ruột có màu trắng, chứa nhiều chất bột, không mốc - mọt, không vụn nát được xem là tỳ giải dược liệu loại tốt.

Tỳ giải khai thác được sử dụng trong nước và một số còn có thể xuất khẩu. Tỳ giải được khai thác quanh năm nhưng tỳ giải dược liệu tốt nhất được thu hái vào mùa thu đông.

Công dụng của tỳ giải

Vị thuốc tỳ giải chủ trị các tình trạng bệnh lý sau đây:

• Tiểu buốt, tiểu rắt, tiểu nhiều lần, nước tiểu đục có lắng cặn;
• Viêm bàng quang, viêm đường tiết niệu, sỏi đường tiết niệu;
• Đau nhức xương khớp, đau nhức tay chân do phong hàn, thấp tỳ, phong tê thấp;
• Chữa trị mụn nhọt;
• Bệnh gút, gai cột sống...

Tùy theo thể trạng, cơ địa của người bệnh và mức độ nghiêm trọng của bệnh tình, thầy thuốc có thể kê đơn cho bệnh nhân dùng từ 4 – 20g vị thuốc tỳ giải mỗi ngày. Có thể sử dụng tỳ giải đơn độc hoặc dùng phối hợp với các vị thuốc khác để làm thuốc sắc hoặc chế hoàn (làm thành viên hoàn).

 Các bài thuốc từ tỳ giải dược liệu

Đau mỏi 2 chân, lở ngứa ngoài da do thấp nhiệt

• Chuẩn bị các nguyên liệu bao gồm 14g tỳ giải dược liệu, 14g ngưu tất, 14g đương quy, 12g hà thủ ô, 12g tra tử, 12g đỗ trọng dây, 12g xô thơm và cam thảo 4g.
• Đem các nguyên liệu đi sắc chung với 5 bát nước, đến khi còn 2 bát thì ngưng và chia làm 3 lần uống trong ngày

Chứng tiểu rắt, tiểu đục do thấp nhiệt

• Người bệnh chuẩn bị 16g vị thuốc tỳ giải cùng 12g mỗi vị ô dược, anh khoa khố, thạch xương bồ và 8g cam thảo.
• Sau đó đem đi sắc uống tương tự như bài thuốc phía trên.

Mót tiểu nhiều lần trong ngày, tiểu đục kèm theo chất nhờn

• Đem tỳ giải, bàng kỳ, anh hoa khoa, thạch xương bồ với số lượng như nhau tán thành bột mịn và bảo quản trong lọ kín.
• Khi cần sử dụng, người bệnh lấy 8-12g bột đem sắc với 3 ly nước, thêm 1g muối ăn vào và uống khi còn nóng.

Nhiễm trùng tiết niệu, tiểu nhiều lần kèm tiểu ít

• Nguyên liệu bao gồm 12g tỳ giải, 12g nghiệt bì, 12g thử cô, 12g sơn thù, 12g thủy đề, 12g phục linh, 12g ngưu tất, hoài sơn 16g.
• Đem tất cả đi sắc kĩ lấy nước và chia làm 3 lần uống, mỗi ngày dùng 1 thang thuốc như trên.

Mụn nhọt, ngứa da, rỉ dịch vàng do thấp nhiệt

• Chuẩn bị: 20g tỳ giải, 12g mỗi vị bạch tiên bì và uy linh tiên, 16g mỗi vị ké đầu ngựa và kim ngân, 32g thổ phục linh, 6g cam thảo.
• Đem tất cả nguyên liệu sắc lấy nước uống đều đặn mỗi ngày 1 thang. Cần sử dụng liên tục đến khi bệnh khỏi thì ngưng.

Sỏi tiết niệu, nước tiểu lắng cặn

Đem 12g tỳ giải, 12g cây vảy rồng, 12g ý dĩ, 12g ngưu tất nam, 12g ô dước đi sắc lấy nước uống, mỗi ngày 1 thang trong một thời gian để đánh tan sỏi

Phong thấp, đau nhức tay chân, thân mình không thể vận động

• Chuẩn bị 12g vị thuốc tỳ giải, 12g cỏ xước, 12g sơn khương, 16g đan sâm, 8g hắc phụ, 8g chỉ xác.
• Đem dược liệu tán thành bột mịn, sau đó trộn với mật ong và vo thành viên hoàn.
• Mỗi lần sử dụng lấy 12g và uống chung với rượu nóng.

Tiểu nhỏ giọt, tiểu rắt do thấp nhiệt

Chuẩn bị các vị thuốc gồm có 8g tỳ giải, 2g sơn đồ, 6g huyết căn, 4g phục linh, 3g tâm sen, 4g sơn liên, 2g thạch xương bồ, 6g xa tiền tử, đem tất cả sắc lấy nước uống hàng ngày, mỗi ngày 1 thang.

Tiểu nhiều lần mất kiểm soát

Chuẩn bị vị thuốc tỳ giải, cây ruột già, mộc miên, hoàng kỳ, phục linh, anh hoa khố, lông cu li, đại vân, thỏ ty tử, lộc nhung: tất cả đem tán thành bột mịn và trộn chung với rượu hồ. Sau đó vo thành viên hoàn cỡ bằng hạt ngô, uống chung với rượu ấm khoảng 30 viên/lần.

Đau dây thần kinh tọa, kinh thận trúng phong

Đem một lượng bằng nhau của các vị thuốc tỳ giải, lông cu li, tu tiên, bạch linh, hà thủ ô, mã đề nước, thiên hùng đi tán thành bột mịn. Mỗi ngày sử dụng sẽ hòa 8g chung với nước cơm uống.

Nhọt độc, giang mai, đau đầu dữ dội

• Chuẩn bị: 20g tỳ giải, 2.4g bách chiểu, 2g cam thảo, 2.4g xuyên quy, 20g hà thủ ô, 2.4g nghiệt bì, 2.4g hồ ma, 1.2g hồng hoa, 20g bạch hành, 1.8g khương hoạt, 20g hồi thảo, 6g quy bản, 2.4g mã kế, 2.4g thạch xương bồ, 2.4g mộc thông, 1.8g xuyên tiêu.
• Đem sắc lấy nước đặc, hòa chung với một ít rượu uống, nếu bị bệnh ở phần trên thì uống sau bữa ăn, ngược lại uống lúc bụng đói.