Dược liệu Hoàng Bá là gì?

Hoàng bá là một loại thảo dược dùng làm thuốc được ghi đầu tiên trong sách “Bản kinh” với tên Bá mộc. Đây là vỏ thân được cạo sạch lớp vỏ ngoài phơi hay sấy khô của cây Hoàng bá (Phellodendron amurense Rupr.) hoặc của cây Xuyên hoàng bá (Phellodendron chinense Schneid.) Ta thường dùng một số vỏ cây khác có màu vàng như vỏ cây Núc nác với tên gọi là Hoàng bá nam hay Nam hoàng bá vì thế nên lưu ý khi sử dụng để tránh nhầm lẫn giữa hai vị thuốc này.
Công dụng của dược liệu Hoàng Bá
Hoàng bá là dược liệu quý trong Đông y, có tác dụng thanh nhiệt, giải độc, an thần tả hỏa. Hoàng bá có tính hàn, dùng sống thì tả thực hỏa, dùng chín khỏi hại tới dạ dày.
Hoàng bá có thể chế với rượu, nước, mật hay muối để trị các bệnh ở thượng tiêu, trung tiêu hay hạ tiêu. Hoàng bá còn có công hiệu trị các chứng nhiệt lỵ, đi tả, lâm lậu, hoàng đản, xích bạch đới, viêm da, ngứa lở, ứ huyết hư.
Hoàng bá có chứa nhiều chất hoạt tính như berberine, phellodendrine, magnoflorine và các flavonoid khác. Các chất này có đặc tính chống viêm, chống khuẩn, chống nấm, chống oxy hóa, nhờ đó được ứng dụng trong y học hiện đại để điều trị một số bệnh lý như:
- Các bệnh lý do viêm nhiễm như: viêm phổi, lao phổi, viêm tai giữa, viêm màng não, viêm âm đạo do trùng roi, lỵ trực trùng.
- Viêm xoang mãn tính.
- Phòng ngừa và điều trị một số bệnh lý mạn tính nhờ tác dụng kiểm soát huyết áp, giảm đường máu và chlesterol xấu trong máu.
- Ngoài ra, cây hoàng bá còn có tác dụng an thần và giảm stress.
Bài thuốc trị bệnh từ dược liệu Hoàng Bá

Một số bài thuốc chữa bệnh từ cây hoàng bá được lưu truyền rộng rãi trong dân gian:
- Bài thuốc trị di tinh, tiểu đục: lấy bột hoàng bá trộn với vỏ hàu hoặc vỏ hến đã được nung thành bột theo tỉ lệ 1:1, mỗi lần dùng 5 đến 9g pha với nước sôi để nguội rồi uống trực tiếp ngày 2 lần.
- Bài thuốc trị viêm ruột cấp tính, lỵ cấp tính: Lấy hoàng bá 9g với bồ công anh 15g đem sắc uống trước ăn, dùng ngày 1 thang, uống trong 2 tuần.
- Bài thuốc trị viêm gan cấp, đau tức vùng gan, bị trướng bụng, đi tiểu đỏ: Hoàng bá 12g, đại hoàng, chi tử, mộc thông, chỉ xác, nọc sởi mỗi vị 10g đem sắc uống ngày 1 thang chia 3 lần. Nên uống thuốc trước ăn khoảng 1 giờ và dùng liệu trình trong 3 đến 4 tuần tùy theo tình trạng bệnh của từng người.
- Bài thuốc trị viêm da, ngứa, lở loét có các nốt chảy nước vàng: lấy hoàng bá và thạch cao mỗi vị 30g rồi nghiền thành bột mịn dùng rắc trực tiếp vào vết thương rồi băng vùng bị bệnh lại bằng vải gạc sạch.
- Bài thuốc trị thương hàn: dùng 4 vì hoàng bá, bạch cập, đồng lượng, vị du và đồng lượng đem tán bột mịn rồi pha với nước ấm uống trước ăn. Mỗi lần dùng khoảng 9g thuốc, uống trong nhiều ngày liên tiếp.
- Bài thuốc điều trị bệnh đái tháo đường có kèm chứng âm hư hỏa vượng, đau đầu chóng mặt: hoàng bá, đỗ trọng, quy bản, tri mẫu, kỷ tử và trắc bách diệp mỗi vị 12g, thêm ngũ vị tử với cam thảo mỗi vị 6g dùng sắc uống ngày 1 thang chia 3 lần. Nên uống thuốc trước ăn, uống trong 2 đến 3 tuần.