
Bạch mao căn hay còn gọi là rễ cỏ tranh, là thân rễ phơi hay sấy khô của cây cỏ tranh. Cỏ tranh mọc hoang khắp nơi ở nước ta. Bạch mao căn được dùng để chữa bệnh nhiệt phiền khát, tiểu tiện khó khăn, tiểu ít, tiểu buốt, tiểu ra máu, ho ra máu, chảy máu cam, phù viêm thận cấp và hen suyễn.
Bạch mao căn hay vạn căn thảo mà dân gian hay gọi là rễ cỏ tranh. Cây thân thảo sống lâu năm. Thân rễ có nhiều vảy. Vì hình dạng chồi non như mũi giáo dài, nên được gọi là mâu. Mà hoa và rễ lại có màu trắng nên được gọi là bạch mao căn. Hoa, chồi và rễ của bạch mao căn có giá trị dược tính rất cao. Mao căn cũng rất nhiều chủng loại. Hoa nở vào mùa xuân gọi là mao nhưng hoa nở vào mùa thu gọi là gian và đều có vị ngọt như nhau. Thu hoạch vào mùa xuân và mùa thu, sơ chế và phơi khô. Ngoài ra, mao căn còn có thể dùng tươi hoặc sao cháy lên.

Dược liệu Bạch mao căn có vị ngọt tính hàn. Vào ba kinh tâm, tỳ, vị, có tác dụng trừ phục nhiệt, tiêu ứ huyết, lợi tiểu tiện, dùng chữa nội nhiệt phiền khái, tiểu tiện khó khăn, tiểu ra máu, thổ huyết, máu cam.
Tác dụng lợi tiểu:
Thí nghiệm cho thẳng vào dạ dày thỏ nước chiết và nước sắc rễ cỏ tranh có tác dụng lợi tiểu, dùng thuốc 4 - 5 ngày sẽ cho tác dụng lợi tiểu mức tối đa. Về cơ chế tác dụng, có quan điểm cho rằng tác dụng lợi tiểu là do hàm lượng phong phú muối kali trong rễ Cỏ tranh.
Tác dụng cầm máu:
Trong thí nghiệm cho thỏ uống nước sắc hoa Cỏ tranh với liều 0,5g/kg trong 3 ngày, kết quả cho thấy thời gian đông máu và thời gian chảy máu của thỏ đều được rút ngắn. Tác dụng này duy trì liên tục trong vài ngày. Ngoài ra, thuốc còn có tác dụng tăng cường sức đề kháng của mao quản và giảm sức thẩm thấu của thành mạch.
Tác dụng kháng khuẩn:
Thí nghiệm bổ sung nước sắc rễ cỏ tranh vào môi trường nuôi cấy có tác dụng ức chế trực khuẩn Shigella.
Các tác dụng khác:
Chất coixol có trong thân rễ cây cỏ tranh làm cho sự co bóp của cơ vân bị ức chế. Với thí nghiệm trên thỏ, chất cylindol có ảnh hưởng đến hoạt tính của men lipooxygenase và chất imperanene có tác dụng ức chế ngưng kết tập tiểu cầu. Ngoài ra, rễ cỏ tranh còn có tác dụng giải nhiệt, giảm đau và an thần.

Liều dùng 10 - 40g dưới dạng thuốc sắc.
Dùng tươi từ 30g đến 60g.
Chữa lợi tiểu
Râu ngô 40g, Xa tiền 25g, Bạch mao căn 30g, Hoa cúc 5g, tất cả thái nhỏ, trộn đều. Mỗi lần lấy 50g hỗn hợp trên pha thành 0,75 lít chia uống trong ngày vào lúc khát. Trẻ em 6 - 14 tuổi, lấy 25g hỗ hợp dược liệu pha với 350ml chia uống trong ngày vào lúc khát.
Ma căn, chữa tiểu ra máu
Bạch mao căn, Khương thán, cho thêm một ít mật ong trắng rồi sắc uống.
Chữa chảy máu mũi
Bạch mao căn, Ngẫu tiết, mỗi vị 15g, Sắc nước để nguội uống.
Chữa ợ hơi, nôn khi ăn
Bạch mao căn, Lô căn, mỗi vị cân 28g, chặt nhỏ rồi đem đun với 800ml nước đến khi còn 400ml, chia làm nhiều lần uống trong ngày.
Những lưu ý khi sử dụng Cỏ tranh:
Share: